Fazla mesai hesaplama, çalışanın haftalık çalışma süresine, fiilen çalıştığı saatlere ve normal saatlik ücretine göre yapılır. Haftalık çalışma süresi 45 saat olarak belirlenmişse 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışma sayılır ve saatlik ücret yüzde 50 artırılarak ödenir. Haftalık çalışma süresi sözleşmede 45 saatin altında belirlenmişse, sözleşmedeki süreyi aşan ve 45 saate kadar olan çalışmalar yüzde 25 zamlı hesaplanır.
2026 yılında geçerli brüt asgari ücret 33.030 TL’dir. Bu ücret üzerinden yapılan fazla mesai örneklerini ve farklı çalışma sürelerine göre hesaplama yöntemlerini aşağıda bulabilirsiniz.
Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?
Önce çalışanın haftalık sözleşme süresi belirlenir. Ardından ara dinlenmeleri düşülerek fiilen çalışılan süre hesaplanır. Çalışma süresi, sözleşmedeki haftalık süreyle karşılaştırılır.
Haftalık çalışma süresi 45 saat olan bir çalışan için temel formül şöyledir:
Fazla mesai ücreti = Normal saatlik brüt ücret × 1,5 × Fazla çalışma saati
Örneğin normal saatlik brüt ücreti 200 TL olan bir çalışanın haftalık 45 saati aşan her bir saatlik çalışması şu şekilde hesaplanır:
200 TL × 1,5 = 300 TL brüt
Çalışan aynı hafta 4 saat fazla çalışma yaptıysa:
300 TL × 4 saat = 1.200 TL brüt fazla çalışma ücreti
| Normal saatlik brüt ücret | Fazla çalışma süresi | Hesaplama | Fazla çalışma ücreti |
| 200 TL | 1 saat | 200 × 1,5 × 1 | 300 TL |
| 200 TL | 2 saat | 200 × 1,5 × 2 | 600 TL |
| 200 TL | 4 saat | 200 × 1,5 × 4 | 1.200 TL |
| 200 TL | 8 saat | 200 × 1,5 × 8 | 2.400 TL |
Tablodaki tutarlar brüttür. Çalışanın eline geçecek net tutar, bordrodaki yasal kesintilere göre değişebilir. Ücret, ek ödemeler ve kesintilerin bordroda nasıl gösterildiği hakkında 2026 bordro hesaplama rehberimizi inceleyebilirsiniz.
2026 asgari ücretle fazla mesai hesaplama
2026 yılı için aylık brüt asgari ücret 33.030 TL’dir. Haftalık çalışma süresi 45 saat olan aylık ücretli bir çalışan için saatlik brüt ücret, yaygın hesaplama yönteminde aylık brüt ücretin 225’e bölünmesiyle bulunur:
33.030 TL ÷ 225 = 146,80 TL saatlik brüt ücret
Haftalık 45 saati aşan çalışmalar için saatlik ücret yüzde 50 artırılır:
146,80 TL × 1,5 = 220,20 TL brüt fazla çalışma ücreti
| Fazla çalışma süresi | Hesaplama | Brüt fazla çalışma ücreti |
| 1 saat | 146,80 × 1,5 × 1 | 220,20 TL |
| 2 saat | 146,80 × 1,5 × 2 | 440,40 TL |
| 5 saat | 146,80 × 1,5 × 5 | 1.101 TL |
| 10 saat | 146,80 × 1,5 × 10 | 2.202 TL |
Bu tablo, haftalık çalışma süresi 45 saat olan ve brüt asgari ücret üzerinden ücret alan çalışan için örnektir. 225’e bölme yöntemi her çalışma düzenine ve her sözleşmeye otomatik olarak uygulanmamalıdır. Çalışanın haftalık sözleşme süresi 45 saatin altındaysa veya ücret yapısı farklıysa, saatlik ücret hesabı sözleşme ve çalışma düzenine göre ayrıca incelenmelidir.
Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma arasındaki fark
“Fazla mesai” günlük kullanımda iki çalışma türü için de söylenebilse de, İş Kanunu’nda fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma ayrımı bulunur:
- Fazla çalışma: Haftalık 45 saati aşan çalışma. Saatlik ücret yüzde 50 artırılır.
- Fazla sürelerle çalışma: Haftalık çalışma süresi sözleşmede 45 saatin altında belirlenmişse, sözleşmedeki süreyi aşan ve 45 saate kadar olan çalışma. Saatlik ücret yüzde 25 artırılır.
Çalışanın haftalık sözleşme süresi 40 saat ve normal saatlik brüt ücreti 200 TL olsun. Bir hafta 48 saat çalışırsa, 40 ile 45 saat arasındaki 5 saat fazla sürelerle çalışma; 45 saati aşan 3 saat ise fazla çalışma olur.
| Çalışma aralığı | Çalışma türü | Zam oranı | Hesaplama | Tutar |
| 40–45 saat arası | 5 saat fazla sürelerle çalışma | %25 | 200 × 1,25 × 5 | 1.250 TL |
| 45 saati aşan süre | 3 saat fazla çalışma | %50 | 200 × 1,5 × 3 | 900 TL |
| Toplam | 8 saat ek çalışma | 2.150 TL brüt |
Bu nedenle haftalık çalışma süresi 40 saat olan bir çalışanın 40 saati aşan tüm çalışmalarına yüzde 50 zam uygulanması doğru olmaz. 40 saat ile 45 saat arasındaki bölüm yüzde 25, 45 saati aşan bölüm yüzde 50 zamlı hesaplanır. İş Kanunu’ndaki oranlar da bu ayrımı esas alır.
Haftalık çalışma süresi hesaplanırken nelere dikkat edilir?
Fazla mesai hesaplamasında işyerinde geçirilen toplam süre değil, fiilen çalışılan süre esas alınır. Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz. Örneğin çalışan işyerinde 9 saat bulunuyor ve 1 saat ara dinlenmesi kullanıyorsa, günlük fiilî çalışma süresi 8 saattir.
| İşyerinde bulunulan süre | Ara dinlenmesi | Fiilî çalışma süresi |
| 8 saat | 30 dakika | 7 saat 30 dakika |
| 9 saat | 1 saat | 8 saat |
| 10 saat | 1 saat | 9 saat |
Ara dinlenmesinin günlük süreye etkisi hakkında ara dinlenme süreleri yazımızda daha ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz.
Çalışma süresinin haftanın günlerine nasıl dağıtıldığı ve denkleştirme uygulaması da hesabı etkileyebilir. Denkleştirme uygulanan işyerlerinde tek bir haftadaki çalışma saatlerine bakmak yeterli olmayabilir; ilgili denkleştirme dönemindeki ortalama haftalık süre birlikte değerlendirilir. Ancak günlük çalışma süresi ve diğer yasal sınırlar ayrıca gözetilmelidir.
Fazla mesai için çalışanın onayı gerekir mi?
Genel kural olarak fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma için çalışanın yazılı onayı alınmalıdır. Onay, iş sözleşmesi yapılırken veya fazla çalışma ihtiyacı doğduğunda alınabilir ve çalışanın özlük dosyasında saklanır. Zorunlu nedenlerle veya olağanüstü durumlarda yapılan çalışmalar için yönetmelikte onay istisnası düzenlenmiştir.
Önceki metindeki “onayın süresi bir yıldır ve her yıl yenilenmelidir” ifadesi güncel değildir. Yönetmeliğin 2017’de değişen düzenlemesine göre çalışanın verdiği onayı geri alması mümkündür; bunun için işverene 30 gün önceden yazılı bildirim yapılması gerekir. Fazla çalışma onayının alınması, çalışanın çalışma sürelerine ilişkin diğer yasal haklarını ortadan kaldırmaz.
Fazla çalışma süresinin yıllık sınırı var mı?
Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda 270 saati aşamaz. Bu sınır çalışanın şahsına ilişkindir; yalnızca işyerine veya yapılan işe göre belirlenmez. Yıllık sınır, fazla çalışma ücretinin nasıl hesaplanacağından ayrı bir konudur: 270 saatin aşılması, çalışılan saatlerin ücretinin ödenmesi gereğini ortadan kaldırmaz.
Günlük çalışma süresi için de yasal sınırlar bulunur. Genel kural olarak günlük çalışma 11 saati aşamaz. Bu sınırın aşılması, çalışma süresi bakımından ayrıca değerlendirilmelidir; haftalık çalışma süresi, denkleştirme ve işin niteliğiyle ilgili kurallar birlikte incelenmeden yalnızca bir günlük saate bakarak fazla mesai ücreti hesabı yapılmamalıdır.
Fazla mesai yapılamayan işler ve çalışanlar
Fazla çalışma her işte ve her çalışan için uygulanamaz. Yönetmelikte fazla çalışma yaptırılamayacak işlere ve çalışan gruplarına ilişkin sınırlamalar yer alır.
| Kapsam | Genel düzenleme |
| 18 yaşını doldurmamış çalışanlar | Fazla çalışma yaptırılamaz |
| Sağlık durumunun fazla çalışmaya elvermediği hekim raporuyla belirlenen çalışanlar | Fazla çalışma yaptırılamaz |
| Gebe, yeni doğum yapmış ve çocuk emziren işçiler | Yönetmelikteki koruyucu hükümler uygulanır |
| Kısmi süreli çalışanlar | Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma bakımından özel sınırlamalar vardır |
| Sağlık kuralları gereği kısa veya sınırlı süre çalışılması gereken işler | Fazla çalışma yasağına ilişkin hükümler dikkate alınır |
Uygulanacak kural, çalışanın statüsüne ve yaptığı işin niteliğine göre değişebilir. Bu yüzden yalnızca çalışanın onay vermiş olmasına bakarak fazla çalışmanın her durumda mümkün olduğu sonucuna varılmamalıdır.
Fazla mesai yerine serbest zaman kullanılabilir mi?
Çalışan, talep etmesi hâlinde zamlı ücret yerine serbest zaman kullanabilir. Her bir saat fazla çalışma karşılığında 1 saat 30 dakika; her bir saat fazla sürelerle çalışma karşılığında 1 saat 15 dakika serbest zaman verilir. Serbest zaman, altı ay içinde ve çalışma saatleri içerisinde kullandırılmalıdır; bu süre için ücret kesintisi yapılamaz.
| Çalışma türü | Yapılan çalışma | Serbest zaman karşılığı |
| Fazla çalışma | 1 saat | 1 saat 30 dakika |
| Fazla sürelerle çalışma | 1 saat | 1 saat 15 dakika |
| Fazla çalışma | 4 saat | 6 saat |
| Fazla sürelerle çalışma | 4 saat | 5 saat |
Serbest zaman kullanımı, çalışanın tercihine bağlıdır. İşveren fazla çalışma ücretini tek taraflı olarak serbest zamana çeviremez.
Resmî tatilde çalışma fazla mesai hesabıyla aynı mıdır?
Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yapılan çalışmanın ücret hesabı, haftalık çalışma süresini aşan fazla çalışma hesabından ayrı değerlendirilir. Çalışanın tatil günündeki çalışması ve o haftaki toplam süresi birlikte incelenmelidir. Bu nedenle resmî tatilde çalışmayı hesaplarken yalnızca fazla mesai formülünü kullanmak yeterli olmayabilir. Ayrıntılar için resmî ve bayram tatillerinde çalışma yazımızı inceleyebilirsiniz.
Fazla mesai nasıl ispatlanır?
Fazla çalışma yapıldığını gösteren kayıtlar, çalışma süresinin ve ücret alacağının belirlenmesine yardımcı olur. Çalışanlar ve işverenler açısından aşağıdaki belgelerin düzenli tutulması önemlidir:
- İşe giriş-çıkış ve PDKS kayıtları
- Puantaj ve vardiya çizelgeleri
- E-posta ve iş mesajları
- Görev veya teslim kayıtları
- Ücret bordroları ve banka ödeme kayıtları
- İşyerindeki çalışma düzenini bilen tanıklar
İşverenin fazla çalışma saatlerini gösteren kayıtları düzenlemesi ve ilgili belgeleri özlük dosyasında saklaması gerekir. Ücret hesap pusulasında fazla çalışma ve diğer ek ödemeler de gösterilmelidir.
Bordro, fazla çalışma alacağıyla ilgili değerlendirmede önemli bir belgedir; ancak imzalı bordronun her koşulda bütün iddiaları geçersiz kıldığı söylenemez. Bordronun içeriği, ödemenin yapılıp yapılmadığı, varsa ihtirazi kayıt ve diğer yazılı kayıtlar birlikte değerlendirilir. Bu nedenle çalışanların bordrolarını kontrol etmesi, eksik veya hatalı olduğunu düşündüğü kalemleri yazılı olarak bildirmesi ve kayıtlarını saklaması yararlı olur.
Fazla mesai hesaplamasında sık yapılan hatalar
| Hata | Doğru yaklaşım |
| Her çalışan için haftalık 45 saati esas almak | Önce iş sözleşmesindeki haftalık çalışma süresini kontrol edin |
| 45 saatin altındaki sözleşme süresini aşan tüm saatleri %50 zamlı hesaplamak | Sözleşme süresi ile 45 saat arasındaki kısmı %25; 45 saati aşan kısmı %50 zamlı değerlendirin |
| Ara dinlenmelerini çalışma süresine eklemek | Fiilî çalışma hesabında ara dinlenmelerini düşürün |
| 225’e bölme yöntemini her çalışma düzenine uygulamak | Ücret türü ve haftalık sözleşme süresini dikkate alın |
| Denkleştirme olan işyerinde yalnızca tek haftaya bakmak | Denkleştirme dönemindeki ortalama süreyi ve yasal sınırları inceleyin |
| Brüt ve net tutarı birbirine karıştırmak | Hesaplamada tutarın brüt mü net mi olduğunu açıkça belirtin |
| Fazla çalışma ücretini bordroda göstermemek | Ücret kalemlerini bordroda ve hesap pusulasında açıkça takip edin |
Sık sorulan sorular
1 saat fazla mesai ücreti ne kadar?
Haftalık çalışma süresi 45 saat olan bir çalışanın 1 saat fazla çalışma ücreti, normal saatlik brüt ücretinin 1,5 katıdır. Saatlik ücreti 200 TL olan çalışan için tutar 300 TL brüt olur.
Haftalık 45 saat dolmadan fazla mesai ücreti alınır mı?
Sözleşmede haftalık çalışma süresi 45 saatin altında belirlenmişse, sözleşmedeki süreyi aşan ve 45 saate kadar olan çalışma fazla sürelerle çalışma sayılır. Bu bölüm normal saatlik ücretin yüzde 25 artırılmasıyla hesaplanır.
Aylık maaşla çalışanlarda fazla mesai nasıl hesaplanır?
Önce çalışanın normal saatlik ücreti bulunur. Haftalık çalışma süresi 45 saat olan aylık ücretli çalışanlar için aylık brüt ücretin 225’e bölünmesi yaygın bir yöntemdir. Bulunan saatlik ücret, fazla çalışma saatleri için 1,5 ile çarpılır. Sözleşmedeki haftalık süre veya ücret yapısı farklıysa hesaplama ayrıca değerlendirilmelidir.
Fazla mesai ücreti brüt mü net mi hesaplanır?
Hesaplama örnekleri genellikle brüt saatlik ücret üzerinden verilir. Çalışanın eline geçecek net tutar, bordro kesintileri ve ücret yapısına göre değişebilir.
Fazla çalışma yerine izin kullanabilir miyim?
Evet. Çalışan isterse fazla çalışma karşılığında ücret yerine serbest zaman kullanabilir. Bir saat fazla çalışma için 1 saat 30 dakika serbest zaman verilir ve bu izin altı ay içinde kullandırılır.
Fazla mesai onayı her yıl yenilenir mi?
Güncel yönetmeliğe göre fazla çalışma onayı iş sözleşmesi yapılırken veya ihtiyaç ortaya çıktığında alınabilir. Her yıl yeniden onay alınması gerektiği şeklindeki eski bilgi güncel değildir. Çalışan verdiği onayı işverene 30 gün önceden yazılı bildirim yaparak geri alabilir.
Fazla mesai ücreti ödenmezse ne yapmalıyım?
Çalışma saatlerini gösteren kayıtları, bordroları ve banka hareketlerini saklayın. Öncelikle işverene veya insan kaynakları birimine hangi döneme ait hangi ücretin eksik olduğunu yazılı olarak bildirin. Alacak ve fesih seçenekleri gündeme gelirse, somut belgeler üzerinden hukuki değerlendirme alın.