Deneme süresinde işten ayrılmak isteyen çalışan, geçerli deneme süresi devam ederken iş sözleşmesini ihbar süresini beklemeden sona erdirebilir. 4857 sayılı İş Kanunu’na göre deneme süresi içinde taraflar sözleşmeyi bildirim süresi vermeden ve ihbar tazminatı ödemeden feshedebilir. Ancak çalışanın çalıştığı günlere ait ücreti ve diğer hakları saklıdır.
İşten ayrılmadan önce sözleşmenizde deneme süresi kararlaştırılıp kararlaştırılmadığını, sürenin ne zaman sona ereceğini ve işten ayrılma bildiriminizin hangi tarihte işverene ulaştığını kontrol edin.
Deneme süresinde istifa edince ihbar süresi beklenir mi?
Geçerli deneme süresi devam ediyorsa ihbar süresi beklenmez. Çalışan, ayrılma kararını işverene bildirerek iş sözleşmesini deneme süresi içindeyken sona erdirebilir. Bu durumda genel ihbar süreleri uygulanmaz.
Bildirimin yazılı yapılması, yasal olarak her durumda zorunlu bir şekil şartı olduğu anlamına gelmez. Ancak ayrılma isteğinin ve bildirimin tarihinin kayıt altına alınması için e-posta veya dilekçe kullanmak faydalıdır. Teslim edilen dilekçenin imzalı bir kopyasını saklayabilir ya da gönderilen e-postayı arşivleyebilirsiniz.
| Durum | İhbar süresi | İhbar tazminatı |
| Geçerli deneme süresi devam ederken çalışan ayrılıyor | Beklenmez | Kural olarak ödenmez |
| Deneme süresi devam ederken işveren sözleşmeyi feshediyor | Bildirim süresi aranmaz | Kural olarak ödenmez |
| Deneme süresi sona erdikten sonra belirsiz süreli sözleşme feshediliyor | Kıdeme göre gündeme gelebilir | Süreye uyulmaması hâlinde gündeme gelebilir |
| İş sözleşmesinde deneme kaydı bulunmuyor | Deneme süresine özgü kural otomatik uygulanmaz | Sözleşme ve fesih koşullarına göre değerlendirilir |
Deneme süresi en fazla kaç ay olabilir?
İş Kanunu’na göre deneme süresi iş sözleşmesinde kararlaştırılmışsa genel olarak en çok iki ay olabilir. Toplu iş sözleşmesiyle bu süre dört aya kadar uzatılabilir. Bu nedenle yalnızca işverenin “deneme süren devam ediyor” demesiyle yetinmeyip sözleşmenizi ve varsa toplu iş sözleşmesi hükümlerini kontrol edin.
| İşyerindeki durum | Deneme süresinin üst sınırı |
| Toplu iş sözleşmesiyle süre uzatılmamışsa | 2 ay |
| Toplu iş sözleşmesiyle uzatılmışsa | 4 ay |
Deneme süresinin başlangıç ve bitiş tarihlerini belirlerken sözleşmedeki ifadeyi ve işe başlama tarihini birlikte inceleyin. Sürenin hangi gün sona erdiğinden emin değilseniz, ayrılma bildiriminizin bu tarihten önce işverene ulaştığını belgelemeniz önem taşır.
Sözleşmede deneme süresi yazmıyorsa ne olur?
İş Kanunu’ndaki bildirimsiz fesih imkânı, iş sözleşmesinde deneme kaydı kararlaştırılmış olması koşuluna dayanır. Sözleşmenizde böyle bir kayıt yoksa yalnızca işe yeni başlamış olmanız, otomatik olarak deneme süresinde olduğunuz anlamına gelmez. İşe giriş belgeleri, sözleşme ve işyeriyle yapılan yazışmalar birlikte değerlendirilmelidir.
Deneme kaydı bulunmadığı veya sürenin sona erdiği durumda, iş sözleşmesinin türü ve çalışma süresi önem kazanır. Aşağıdaki ihbar süreleri belirsiz süreli iş sözleşmeleri için genel bildirim süreleridir:
| İşçinin çalışma süresi | Genel bildirim süresi |
| 6 aydan az | 2 hafta |
| 6 ay–1,5 yıl arası | 4 hafta |
| 1,5 yıl–3 yıl arası | 6 hafta |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta |
Bu süreler, geçerli deneme süresi içindeyken yapılan fesihte uygulanmaz. Deneme süresi sona erdikten sonra iş sözleşmesini bildirim süresine uymadan sona erdiren taraf açısından ihbar tazminatı gündeme gelebilir.
Deneme süresinde işten ayrılma adımları
Ayrılma kararınızı bildirirken şu adımları izleyebilirsiniz:
- Sözleşmenizi kontrol edin. Deneme süresinin kararlaştırılıp kararlaştırılmadığını ve bitiş tarihini belirleyin.
- Ayrılma tarihinizi netleştirin. Fesih bildiriminizin geçerli deneme süresi devam ederken işverene ulaştığından emin olun.
- Yazılı bildirim gönderin. E-posta veya dilekçede iş sözleşmesini sona erdirme isteğinizi ve ayrılmak istediğiniz tarihi açıkça belirtin.
- Bildirimin kaydını saklayın. E-postayı, teslim alındı belgesini veya imzalı dilekçe kopyasını muhafaza edin.
- Son ücret ve kayıtları kontrol edin. Çalışılan günlere ait ücretin ve diğer hakların doğru hesaplandığını; işe giriş ve işten ayrılış bilgilerinin kayıtlarınızda yer aldığını inceleyin.
Örnek bildirim metni:
Merhaba,
İş sözleşmemi deneme süresi içinde sona erdirme kararımı bilgilerinize sunarım. Son çalışma günümün [tarih] olarak değerlendirilmesini rica ederim. Çalıştığım günlere ait ücret ve diğer haklarımın tarafıma ödenmesi konusunda gereğini rica ederim.
Ad Soyad
Tarih
Bu metni kendi sözleşmenizdeki tarihlere göre düzenleyebilir ve gönderdiğiniz bildirimin bir kopyasını saklayabilirsiniz.
Deneme süresinde işten ayrılınca maaş alınır mı?
Evet. Deneme süresinde işten ayrılmak, çalışılan günlere ait ücret hakkını ortadan kaldırmaz. Kanuna göre çalışanın çalıştığı günler için ücreti ve diğer hakları saklıdır. Varsa ödenmemiş ücret, yapılan fazla çalışma veya sözleşmeden doğan diğer alacaklar kendi koşullarına göre değerlendirilmelidir.
İşten ayrılınca ücret, izin ve diğer hakların nasıl ele alındığı hakkında daha fazla bilgi için istifa eden işçinin hakları yazımızı inceleyebilirsiniz. Deneme süresinin yıllık izin kıdem hesabındaki yerine ilişkin ayrıntılar için de yıllık izin süreleri ve hesaplaması yazımıza göz atabilirsiniz.
Deneme süresinde sigorta yapılır mı?
Deneme süresi, sigortasız çalışma dönemi değildir. İşe başlamış bir çalışan için sosyal güvenlik bildirimleri ve prim yükümlülükleri geçerlidir. SGK, 4/a kapsamındaki çalışanların işe giriş bildirgesinin kural olarak işe başlamadan önce verilmesi gerektiğini belirtiyor.
İşten ayrıldıktan sonra hizmet dökümünüzü kontrol ederek çalıştığınız günlerin bildirilip bildirilmediğine bakabilirsiniz. Deneme süresi, çalışılan günlere ilişkin ücret ve diğer hakları da ortadan kaldırmaz.
Deneme süresi bittikten sonra işten ayrılma
Deneme süresinin sona ermesinden sonra çalışan işten ayrılmak istiyorsa, iş sözleşmesinin türünü ve çalışma süresini dikkate almalıdır. Belirsiz süreli iş sözleşmelerinde genel ihbar süreleri kıdeme göre iki ila sekiz hafta arasında değişir. Bildirim süresine uyulmadan yapılan fesihte ihbar tazminatı talebi gündeme gelebilir.
Bu nedenle ayrılma tarihinden önce şu üç bilgiyi birlikte kontrol edin:
- İş sözleşmesinin belirsiz süreli mi, belirli süreli mi olduğu
- Deneme süresinin sözleşmede kararlaştırılıp kararlaştırılmadığı ve sona erip ermediği
- İşyerindeki çalışma süreniz ve uygulanabilecek bildirim süresi
Sık sorulan sorular
Deneme süresinde istifa edince 2 hafta ihbar süresi beklenir mi?
Geçerli deneme süresi devam ederken iş sözleşmesini sona erdiriyorsanız, genel olarak iki haftalık ihbar süresi beklenmez. İş Kanunu bu dönemde taraflara bildirimsiz fesih imkânı tanır.
Deneme süresinde işten ayrılan çalışan ihbar tazminatı öder mi?
Geçerli deneme süresi içindeki fesihte kural olarak ihbar süresi ve ihbar tazminatı uygulanmaz. Deneme süresi sona ermişse veya sözleşmede deneme kaydı bulunmuyorsa, fesih koşullarına göre farklı değerlendirme yapılabilir.
Deneme süresinde işten ayrılınca çalışılan günlerin ücreti ödenir mi?
Evet. Çalışanın fiilen çalıştığı günlere ait ücret ve diğer hakları saklıdır. Deneme süresi bu hakları ortadan kaldırmaz.
Deneme süresinde işten ayrılınca sigorta iptal olur mu?
Deneme süresi içinde çalışılan günler sigorta bildirimi dışında bırakılamaz. İşe giriş ve ayrılış bilgilerinizin kayıtlarını SGK hizmet dökümünüzden kontrol edebilirsiniz.
İşveren deneme süresinde çalışanı ihbar süresi olmadan çıkarabilir mi?
Geçerli deneme süresi devam ediyorsa işveren de iş sözleşmesini bildirim süresi vermeden sona erdirebilir. Ancak çalışanın çalıştığı günlere ait ücret ve diğer hakları saklıdır.